رئیسجمهور آمریکا بار دیگر تهدید خود مبنی بر نابودی نیروگاهها و
پلهای ایران را تکرار کرد و هشدار داد که اگر توافقی برای پایان دادن به
جنگ و بازگشایی تنگۀ هرمز حاصل نشود، این کشور «ممکن است در یک شب از میان
برود.»
دونالد ترامپ در نشست خبری دوشنبه ۱۷ فروردین در کاخ سفید که
با حضور پیت هگست وزیر دفاع، دن کین رئیس ستاد مشترک ارتش و جان رتکلیف
رئیس سیآیای برگزار شد، این مقطع را به عنوان برههای سرنوشتساز در
رویاروییهایی دانست که به سرعت رو به گسترش است.
او با تأکید بر
ضربالاجل ۱۸ فروردین برای پذیرش خواستههای آمریکا از سوی ایران، گفت:
«تمام کشور ممکن است در یک شب نابود شود و آن شب شاید همین فردا شب باشد.»
او افزود: «این دورۀ حساسی است. آنها تا فردا ساعت هشت شب فرصت دارند.»
تهران
نشانۀ چندانی از عقبنشینی بروز نداده است. ساعاتی پیش از این سخنان،
مقامات ایرانی طرح پیشنهادی پانزدهبندی واشنگتن برای آتشبس را
زیادهخواهانه و غیرمنطقی خوانده و رد کردند؛ این در حالی است که درگیریها
با اسرائیل در طول شب شدت یافته بود.
ترامپ اظهار داشت که نمیتواند
دربارۀ جزئیات این پیشنهاد گفتوگو کند، اما افزود که واشینگتن در سوی
دیگر مذاکرات، با طرفی روبهروست که فعال و مایل به همکاری است.
وقتی
از او پرسیده شد که آیا نگران نیست بمباران نیروگاهها و پلها جنایت جنگی
قلمداد شود، پاسخ داد: «نه. امیدوارم که ناچار به انجام این کار نشوم.»
«آنها میخواهند ما به بمباران ادامه دهیم»
ترامپ
با استناد به آنچه پیامهای شنودشده خواند، مکرراً گفت که بسیاری از
ایرانیان از حملات آمریکا به عنوان راهی برای رسیدن به آزادی حمایت
میکنند. او افزود: «آنها میگویند: لطفاً به بمباران ادامه دهید.» او
استدلال کرد که غیرنظامیان حاضرند برای سرنگونی حکومت، سختیها را تحمل
کنند.
در عین حال، او به خطرهایی که معترضان با آن روبهرو هستند اذعان
کرد و سرکوبهای گذشته را توصیف کرد که در آن تظاهرکنندگان هدف شلیک
نیروهای امنیتی قرار گرفتند. ترامپ گفت: «من در واقع به آنها میگویم
بیرون نروید. بحث بر سر شجاعت نیست، بحث بر سر درایت است.»
او برای توجیه موضع سختگیرانۀ خود علیه تهران، به اعدامها و سرکوبها، از جمله کشتار معترضان و مخالفان اشاره کرد.
اسرائیل
روز ۱۷ فروردین اعلام کرد که شبانه به اهداف کلیدی در ایران، از جمله
زیرساختهای انرژی، حمله کرده است و ایران نیز در پاسخ، حملات جدیدی را
آغاز کرده است. در همین حال، رسانههای دولتی ایران در ۱۷ فروردین گزارش
دادند که در حملات هوایی آمریکا و اسرائیل در نزدیکی تهران، دستکم ۱۹ نفر
کشته و ۲۰ نفر زخمی شدهاند.
ضربالاجل و تشدید تنش
هشدار
ترامپ بر کنترل ایران بر تنگۀ راهبردی هرمز متمرکز است؛ مسیری که گلوگاهی
برای محمولههای نفت جهانی محسوب میشود. او استدلال کرد که حتی اختلالی
محدود، مانند رها کردن مینهای دریایی، میتواند کشتیرانی بینالمللی را
فلج کند.
در حالی که ترامپ گفت نیروهای آمریکایی تا حد زیادی نیروی
دریایی و هوایی ایران را از کار انداختهاند، اذعان کرد که تهدیدهای
باقیمانده همچنان وجود دارند. او با اشاره به آسیبپذیری رفتوآمد دریایی
در این گلوگاه کلیدی که حدود ۲۰ درصد نفت و گاز جهان از آن عبور میکند،
گفت: «تنها یک تروریست با یک کامیون و یک مین آبی کافی است.»
با وجود
این لحن تند، ترامپ اشاره کرد که مذاکرات با حسن نیت در جریان است و به
احتمال وجود یک راه خروج دیپلماتیک اشاره کرد. او بدون ارائۀ جزئیات گفت:
«آنها مایل به توافق هستند.»
ساعاتی پیش از آن، ترامپ لحن دوگانهای
داشت و گفت که در نهایت میخواهد برای رضایت افکار عمومی آمریکا به جنگ
پایان دهد، هرچند اشاره کرد که ادامۀ درگیری میتواند دسترسی آمریکا به نفت
ایران را تضمین کند.
به گفته ترامپ، یک نکته که باید حتما در توافق با ایران باشد تضمین «جریان آزاد نفت از تنگه هرمز» است.
او
در نشست خبری دوشنبه، همچنین بار دیگر بر ضربالاجل سهشنبه شب، به وقت
آمریکا، تأکید کرد و گفت که هر توافقی باید تا آن زمان به دست بیاید.
او
دقایقی پیشتر در این باره گفته بود که آمریکا «بهترین نقشه را دارد، البته
من به شما نمیگویم که نقشهام چیست. فکر جزء به جزء نقشه را کردهایم،
اما نمیتوانم برای رسانهها فاشش کنم.»
ترامپ
در پاسخ به این پرسش که آیا به عوارض گرفتن از طرف ایران برای عبور
کشتیها از تنگه هرمز رضایت خواهد داد، گفت: «چرا ما عوارض نگیریم؟ ما
برنده جنگ هستیم، ما جنگ را بردیم، چرا ما عوارض نگیریم؟ چون ما برنده
هستیم. ما از نظر نظامی جنگ را بردیم.»
او
همچنین به پرسش این که آیا توافق با حکومت برای شما کافی است یا مردم
ایران هم باید در آن دخیل باشند، گفت که «توافق با ایران برای من کافی است،
همین قابل قبول است، جریان آزاد نفت باید برگردد».
ترامپ
در پایان بار دیگر بر ضربالاجل خود برای ۲۴ ساعت دیگر تأکید کرد و گفت در
صورت عدم توافق ایران با آمریکا، «تمام پلهای ایران تا ساعت ۱۲ شب منهدم
میشود، تخریب کامل، در عرض چهار ساعت، البته ما نمیخواهیم این کار را
بکنیم.»
او گفت: «به آنها تا فردا وقت
میدهیم، هشت شب به وقت شرق آمریکا، و بعد از آن دیگر هیچ پلی نخواهند
داشت، نیروگاه هم نخواهند داشت. عصر حجر.»
او
همچنین درباره انفجار پل بی ۱ در کرج چنین توضیح داد: «نزدیک به توافق
بودیم که ویتکاف و کوشنر به من خبر دادند که از توافق دارند کنار میکشند،
بنابراین گفتم بزرگترین پل آنها را بزنید.»
او تهدید کرد که در صورت عدم توافق آمریکا ایران را چنان درهم خواهد کوبید که «صد سال طول خواهد کشید که کشور را بازسازی کنند».
مأموریت نجات خلبان
این
نشست خبری با تشریح عملیاتی آغاز شد که ترامپ آن را یک مأموریت نجات بسیار
تاریخی توصیف کرد: خارج کردن دو نظامی آمریکایی که جنگندۀ اف-۱۵ آنها در
خاک ایران سرنگون شده بود.
به گفتۀ ترامپ و فرماندهان نظامی، در این
عملیات ناوگان بزرگی شامل بیش از ۱۵۰ فروند هواپیما از جمله بمبافکنها،
جنگندهها، هواپیماهای سوخترسان و واحدهای نجات در میان آتش سنگین دشمن
حضور داشتند.
او با اشاره به خطرهای این مأموریت گفت: «ما هیچ آمریکایی را پشت سر جا نمیگذاریم. ممکن بود با ۱۰۰ کشته به کارمان پایان دهیم.»
یکی
از خلبانان سرنگونشده که به شدت آسیب دیده بود، نزدیک به ۴۸ ساعت در پشت
خطوط دشمن دوام آورد و در مناطقی که تحت کنترل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی
بود، از اسارت گریخت.
ترامپ شرح داد که چگونه این خلبان «در حالی که
خونریزی شدیدی داشت، از صخرهها بالا میرفت»، جراحتهایش را خودش مداوا
میکرد و همزمان موقعیت مکانیاش را مخابره میکرد.
ژنرال کین جزئیاتی از یک ناوگان هوایی عظیم ارائه کرد که پوشش
لازم را برای عملیات نجات فراهم میکرد. رتکلیف نیز گفت که این مأموریت بر
یک عملیات فریب متکی بود تا نیروهای ایرانی را که به دنبال خلبان بودند،
گمراه کند.
رتکلیف با اشاره به استفادۀ همزمان از منابع اطلاعاتی انسانی و فناوریهای پیشرفتۀ نظارتی، گفت: «این رقابتی با زمان بود.»
تحلیلگران
نظامی بر این باورند که این عملیات به دلیل پیچیدگیاش بسیار متمایز است.
دیوید ای. دپتولا، سپهبد بازنشستۀ نیروی هوایی آمریکا، در گفتوگو با رادیو
اروپای آزاد/رادیو آزادی در تاریخ ۱۷ فروردین، این اقدام را یک عملیات
نجات رزمیِ کمنظیر و بسیار پرتحرک توصیف کرد.
او گفت: «این مأموریت
شامل بازیابی در عمق خاک متخاصم ایران، ابهام در مکان دقیق بازماندگان،
تعقیب از سوی دشمن، زمینهای کوهستانی و انطباق لحظهای زیر آتش سنگین
بود.»
وی تأکید کرد که چنین مأموریتهایی نیازمند هماهنگی میان
بخشهای اطلاعاتی، توان هوایی و ارتباطات است و همزمان نشاندهندۀ
توانمندی آمریکا و خطرهای همیشگی عملیات در آسمان ایران است.
در
جریان نشست خبری کاخ سفید، ترامپ فاش کرد که همۀ مقامات نظامی از این
مأموریت نجات حمایت نمیکردند و برخی از آنها دربارۀ خطرهای اعزام صدها
نفر به خاک ایران که به شدت از آن دفاع میشود، ابراز نگرانی کرده بودند.
او
گفت: «معمولاً چنین کاری انجام نمیشود. ممکن بود صدها نفر کشته شوند.» با
وجود این مخالفتها، ترامپ اعلام کرد که شخصاً با انجام عملیات موافقت
کرده و نتیجۀ آن را ــ بازگشت هر دو نظامی بدون هیچ تلفاتی ــ «تقریباً
غیرممکن» خواند.
ترامپ همچنین از این نشست خبری برای تهدید یک
روزنامهنگار استفاده کرد که جزئیات مربوط به خلبان گرفتار را پیش از پایان
عملیات نجات منتشر کرده بود.
ترامپ با اشاره به منبع این درز
اطلاعاتی گفت: «ما خواهیم گفت: امنیت ملی؛ یا آن را فاش کن یا به زندان
برو.» او استدلال کرد که این افشاگری ممکن است نیروهای ایرانی را آگاه کرده
و عملیات را پیچیده کرده باشد، هرچند نامی از رسانۀ مربوطه نبرد.
