جهش قیمتهای دارو در ایران پس از جنگ؛ از انسولین تا داروهای قلبی
در پی جنگ اخیر آمریکا و اسرائیل با ایران، گزارشها حاکی از «افزایش چشمگیر» قیمت داروها و «کمبود برخی داروهای حیاتی»، به ویژه برای مبتلایان به بیماریهای خاص در ایران است که فشار زیادی را روی دوش خانوادههای بیماران گذاشته است.
افزایش قیمت دارو در سراسر جهان
با بسته شدن عملی تنگهٔ هرمز و افزایش قیمت سوخت در جهان، پیامدهای اقتصادی ناشی از این بحران به بازار جهانی دارو و محصولات بهداشتی هم کشیده شده است.
به عنوان نمونه، در روزهای اخیر قیمت محصولات جلوگیری از بارداری در برخی کشورها افزایش یافته و در بریتانیا هم داروخانهها ۲۰ تا ۳۰ درصد قیمت داروهای بدون نسخه را افزایش دادهاند و حتی قیمت مُسکن رایج «پاراستامول» بیش از چهار برابر شده است.
در هند نیز داروسازان افزایش قیمتی تا ۹۶ درصد را برای مُسکنهای رایج گزارش کردهاند.
فردریک اشنایدر، پژوهشگر ارشد غیرمقیم در شورای خاورمیانه در امور جهانی، به تلویزیون الجزیره گفت: «صنایع دارویی به خوراکهای پتروشیمی وابسته هستند که بخش بزرگی از آنها از طریق خلیج فارس تأمین میشود».
او افزود: «علاوه بر این، برخی مسیرهای لجستیکی، از جمله برای داروها، مثلاً بین شرق آسیا و اروپا، ایستگاههای مهمی برای انتقال دریایی و هوایی در خلیج فارس، بهویژه در دوبی دارند. این مسیرها بسیار آسیبپذیر هستند، زیرا بسیاری از داروها نیاز به شرایط ویژهای از جمله زنجیره سرد بدون وقفه دارند. هر دو مورد در اثر جنگ مختل شدهاند».
ووتر دِوولف، استاد دانشگاه آنتورپ در بلژیک و متخصص لجستیک دارویی، هشدار داد که اگرچه زنجیرههای تأمین دارویی در خطر فوری نیستند، اما داروها بهشدت به لجستیک هوایی وابستهاند.
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران اختلال شدیدی در صنعت هوانوردی، از جمله لغو گستردهٔ پروازها، بسته شدن حریمهای هوایی و بحران قریبالوقوع سوخت جت، ایجاد کرده است.
وضعیت وخیمتر دارویی در ایران
وضعیت بازار دارو در ایران به مراتب وخیمتر و ناگوارتر است و قبل از این که دو جنگ دوازده روزه ۱۴۰۴ و چهل روزه اخیر، برخی زیرساختهای تولید و عرضه دارو را از بین ببرد، این بازار با بحرانهای باقیمانده از دههها پیش، دست و پنجه نرم میکرد.
دکتر ایرج سبحانی، پزشک و کارشناس مسائل پزشکی و بهداشتی ساکن فرانسه، در این زمینه به رادیو فردا گفت: «مشکل دارو در ایران فقط به جنگ دوازده روزه یا چهل روزه مربوط نمیشود. کشور چون در تحریم اقتصادی بوده ورود بسیاری، اگر نگوییم همه داروهایی که در خارج تهیه میشود، با توجه به افزایش قیمت ارز با مشکلاتی مواجه شد».
او افزود که کمبود برخی از داروهای به اصطلاح خاص که گرانتر هستند و عموما از خارج وارد میشوند نه به دلیل جنگ، بلکه بهدلیل مشکلات کلان اقتصادی است.
خبرگزاری ایلنا روز سوم اردیبهشت گزارش داد که افزایش چشمگیر قیمت داروها و کمبود برخی اقلام حیاتی، برای بیماران و به ویژه مبتلایان به بیماریهای، دیابت و قلبی در ایران غیر قابل تحمل شده و فشار سنگینی را روی دوش خانوادههای آنان گذاشته است.
تحقیقات میدانی این خبرگزاری نشان میدهد که برای نمونه، داروهایی مانند انسولین و «متفورمین» شدیداً کمیاب شدهاند و این امر جان بیماران دیابتی را تهدید میکند.
محمد، یک بیمار دیابتی، به ایلنا گفت که قبل از جنگ اخیر، قیمت هر بسته قرص متفورمین ۱۷۰ هزار تومان بود اما در حال حاضر با افزایش چندین برابری به ۴۵۰ هزار تومان رسیده است. او افزود که قیمت انسولین نیز افزایش چندین برابری داشته که در بیشتر داروخانهها نایاب است.
همچنین بر اساس این گزارش، برخی داروهای بیماران قلبی حدود چهار برابر افزایش قیمت داشتهاند.
حسن که پدرش بیماری قلبی دارد از افزایش چندین برابری داروهای قلبی خبر داد و گفت: «قبل از جنگ هر بسته قرص اسویکس (Osvix) را به قیمت ۲۸۰ تا ۳۲۰ هزار تومان میخریدم ولی طی یک ماه گذشته قیمت این دارو با افزایش چندین برابری به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است».
دکتر ایرج سبحانی میافزاید جنگ نه تنها مشکلاتی را در تولید دارو ایجاد کرده، بلکه بار دیگر فاصله میان دسترسی افراد پردرآمد و کم درآمد به دارو در ایران را افزایش داده است.
او میگوید: «ضربات جنگ دو مشکل جدید اضافه کرد؛ یکی توزیع دارو با توجه به حملات زیادی که به فرودگاهها و جادهها شد، و دومی تولید دارو، با توجه به حملات به کارخونههای تولید دارو».
این پزشک تاکید میکند: «در چنین شرایطی، شکاف و اختلاف در زمینه دسترسی به دارو، میان پردرآمدها و کسانی که درآمد چندانی ندارند، باز هم بیشتر میشود».
کمبود تجهیزات پزشکی
خبرگزاری رویترز در گزارشی از کمبود تجهیزات پزشکی در برخی بیمارستانهای ایران خبر داده است، زیرا محاصرهٔ دریایی و اختلالات شدید در عبور و مرور از تنگهٔ هرمز زنجیرههای تأمین را مختل کرده است.
آرش آنیسیان، رئیس بیمارستان ابنسینا در تهران، در گفتوگو با این خبرگزاری کمبود در داروهای شیمیدرمانی، مُسکنها و داروهای فشار خون را تأیید کرد و گفت این کمبود ناشی از توقف عملیات حملونقل هوایی و اختلال در تولیدات پتروشیمی است.
دیگر کارکنان حوزه سلامت نیز به رویترز گفتند که ایران توانسته است با وجود جنگ با ایالات متحده و اسرائیل از کمبود گسترده داروها و کالاهای اساسی جلوگیری کند، اما نگرانند که در بلندمدت با کمبود دارو مواجه شوند.
ووتر دِوولف به الجزیره گفت کشورهایی که اکنون بیشترین آسیب را در حوزهٔ دارو میبینند، کشورهایی هستند که مستقیماً تحت تأثیر درگیری و تنشهای منطقهای قرار دارند.
او تاکید کرد: «خطر واقعی در لبنان، سرزمینهای فلسطینی و ایران است، نه در کل بازار جهانی».
