در هفتهٔ چهارم جنگ جاری اسرائیل و ایالات متحده با ایران، در حالی که
ارتش اسرائیل و فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا بر کاهش هرچه بیشتر توان موشکی
جمهوری اسلامی تأکید دارند، نیروی هوافضای سپاه پاسداران هنوز روزانه
بهسوی اسرائیل و برخی کشورهای دیگر منطقه موشک شلیک میکند.
بر اساس
تازهترین برآوردها در اسرائیل، سپاه پاسداران در روزهای اخیر بین ۱۰ تا
حداکثر ۲۰ فروند موشک بهسوی این کشور شلیک کرده است. اهداف حملات نقاطی
است از شمال اسرائیل گرفته تا ایلات در ساحل دریای سرخ در جنوب.
بیشترین
موشکها اما مرکز اسرائیل را نشانه میرود؛ جایی که تلآویو و ۱۰ شهر
اقماری اطراف آن در منطقهٔ موسوم به «گوش دان» حدود چهار میلیون تن از ۱۰
میلیون تن جمعیت اسرائیل را در خود جای داده است.
شلیک موشکهای
ایران در ساعات پیاپی، بهویژه در نیمههای شب و اوایل بامداد، و پخش
هشدارهای بلند از تلفنهای همراه تکتک مردم و سپس طنین آژیر در منطقهای
که موشک بر اساس نقشهٔ پولیگون قرار است به آن اصابت کند، آسایش را از
ساکنان این کشور گرفته و آنها را مجبور کرده دائم نزدیک پناهگاه و اماکن
امن باشند.
موشکهای سپاه پاسداران تا کنون به جان باختن دستکم ۱۵ اسرائیلی و چهار زن فلسطینی در کرانهٔ باختری منجر شده است.
رسانههای
اسرائیل این پرسش را مطرح کردهاند که اگر ارزیابیهای اولیهٔ ارائهشده
از سوی منابع نظامی کشورشان در مورد میزان آسیب واردشده به توان موشکی
ایران اغراق نبوده، چرا در چهارمین هفتهٔ جنگ هنوز غیرنظامیان و پشت جبهه
«هر روز» باید متحمل آسیب شوند.
این رسانهها در این چارچوب به بررسی
عملکرد سامانهٔ دفاع هوایی خود در رهگیری موشکهای ایران پرداخته و
همزمان فاش کردهاند که ارتش اسرائیل در برخی بمبارانهای جاری در ایران
از بمبهای ۵۰ ساله استفاده میکند.
«شب سخت در نبرد بقا»
در
ساعات نزدیک به نیمهشب شامگاه شنبه اول فروردین، جمهوری اسلامی ایران یک
فروند موشک بالستیک با کلاهک خوشهای بهسوی صحرای نگب در جنوب اسرائیل
شلیک کرد، به این امید که به کورهٔ هستهای دیمونا اصابت کند؛ اقدامی که
ظاهراً به تلافی حملات سنگین بامداد آن روز علیه تأسیسات پیشتر ویرانشدهٔ
نطنز رخ داده بود.
ارتش اسرائیل همان روز تأکید کرد که حملهٔ تازه
به نطنز کار این کشور نبوده است. ضربات ویرانگر پیشین به سایتهای هستهای
نطنز، فردو و اصفهان در بامداد اول تیر پارسال در جریان جنگ ۱۲ روزه توسط
بمبافکنهای آمریکایی انجام شده بود.
تلویزیونهای اسرائیل شامگاه
اول فروردین نشان میدادند که موشک ایرانی از مدل «خرمشهر ۴» به مناطق
مسکونی در شهر دیمونا اصابت کرده است؛ شهری در فاصلهٔ ۱۰ تا ۱۵ کیلومتری از
تأسیسات هستهای اسرائیل. به دلیل وجود مقررات سانسور نظامی، گزارشی از
احتمال آسیب به این سایت راهبردی منتشر نشد.
نیم ساعت بعد، در حالی
که هنوز دوربین رسانهها مشغول نشان دادن دهها زخمی و ویرانیها در منازل
مردم دیمونا بود، موشک ایرانی دیگری با همان مشخصات، دوباره بهسوی صحرای
نگب شلیک شد.
هدف ایران در این شلیک نیز ظاهراً همان تأسیسات هستهای
اسرائیل بود، اما این بار نیز موشک در محوطهٔ میان ۶ مجموعه ساختمان
مسکونی در شهر عراد، در فاصلهٔ بسیار نزدیک به شهر دیمونا فرود آمد. این
بار ویرانی بسیار بیشتر بود و شمار زخمیها از صد نفر فراتر رفت، در حالی
که حال ۱۰ تن از مجروحان وخیم و در آستانهٔ مرگ توصیف شد.
بنیامین
نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، آن ساعات را «شبی سخت در نبرد بقا» توصیف کرد
و فردای آن نیز مانند رئیسجمهور، وزیر دفاع و وزیر امنیت ملی راهی بازدید
از محل شد.
ارتش اسرائیل بعد از ساعاتی اذعان کرد که موشکهای
سامانهٔ دفاعیاش عمل نکرده و هر دو موشک به خاک اسرائیل اصابت کرده است.
غیر از روز اول و دوم جنگ، تا روز ۲۲ جنگ، دیگر بدنهٔ هیچ موشک ایرانی به
زمین اسرائیل اصابت نکرده و برخی جراحات و ویرانیهای بهبارآمده در
اسرائیل حاصل برخورد بقایایی از موشکهای رهگیر خود اسرائیل یا قطعاتی از
بمبچههای رهاشده از موشکهای ایران بود.
ناکامی «فلاخن داوود» در شکار «خرمشهر ۴»
ارتش
اسرائیل دوم فروردین تأیید کرد که عدم رهگیری موشکها در آن «شب سخت» نه
ناشی از مشکل فنی خاص یا اهمال، بلکه یک رویداد اتفاقی بوده، مانند «۸ درصد
دیگر» از موشکهای دیگر ایران که رهگیری نشده، در حالی که ارتش «توانسته
۹۲ درصد دیگر از بیش از ۴۰۰ موشک رسیده از ایران را شکار و منهدم کند».
به
نوشتهٔ وبسایت اقتصادی کالکالیست در دوم فروردین، اسرائیل در رویارویی با
موشکهایی که دیمونا و عراد را هدف گرفت، موشک رهگیر «پیکان ۳» را به کار
نبرد بلکه از موشکهای «فلاخن داوود» استفاده کرد که در هر دو مورد ناکام
بود و «نتایج غمانگیزی رقم زد». این در حالی است که مقامات دفاعی اسرائیل
پیشتر از «فلاخن داوید» تمجید کرده و از برنامهریزی برای افزایش تولید آن
خبر داده بودند.
این گزارش افزوده که عدم استفاده از رهگیر «پیکان
۳» در آن شب نه از روی ملاحظات اقتصادی یا نداشتن آشنایی با موشک ایرانی
بلکه به دلیل ملاحظات مدیریت نظامی در زمینهٔ نگرانی از طولانی شدن جنگ
بود. اما به نوشتهٔ کالکالیست، ارتش و بنیامین نتانیاهو انگشت اتهام را
بهسوی قربانیان گرفته و گفتند که آنها خود به پناهگاه نرفته بودند.
«کالکالیست»
با یادآوری «کار شبانهروزی صنایع دفاعی» در تولید موشکهای رهگیر و
تسلیحات افزوده که اسرائیل شمار رهگیرهای موجود را فاش نمیکند، اما تولید
هرچه بیشتر «پیکان ۳» یک ضرورت است، بهویژه آنکه «نشانی از پایان جنگ در
افق دیده نمیشود».
«تردید فزاینده» در مورد کارایی رهگیرها
همزمان،
کارشناسان نظامی به شبکهٔ ۱۲ تلویزیون اسرائیل گفتند که کشورشان در کاربرد
«پیکان ۳» صرفهجویی نمیکند و «حتی اگر ایران تمامی موشکهای خود را شلیک
کند، اسرائیل هنوز با کمبود موشک رهگیر روبهرو نیست».
با این حال،
گزارش این شبکه در روز دوم فروردین حاکی است که اسرائیل ناچار است در این
جنگ سیاست کاربرد اقتصادی تسلیحات را رعایت کند، بهویژه که تولید پیاپی و
انبوه رهگیرها زمانبر است.
این گزارش افزوده که «پیکان ۳» تا به حال
یک پاسخ مناسب برای موشکهای سپاه بوده، بهویژه که از توان رهگیری در
خارج از جو نیز برخوردار است و اگر به یک موشک بالستیک معمولی اصابت کند،
بیشتر ترکشها و قطعات آن سوخته و تبخیر میشوند و در خاک کشور دیگری فرود
میآیند و نه اسرائیل.
بر اساس این گزارش، اسرائیل برای شکار یک
موشک، گاه مجبور است که بیش از یک موشک رهگیر شلیک کند و افزون بر آن، برای
نابودی قطعات بزرگ متلاشیشدهٔ خود موشک رهگیر و هر یک از بمبچههای موشک
ایرانی، موشکهای رهگیر دیگری به کار میبرد؛ هرچند که درصد اصابت به تکتک
بمبچهها یا قطعات یادشده کم است.
اما به نوشتهٔ این شبکه، پراکنده
شدن شماری از بمبچههای رهاشده از موشک «خرمشهر ۴» در شهرهایی مانند
تلآویو و ویرانی در یک کودکستان تعطیل در شهر ریشون لتصیون، در فاصلهٔ
نزدیک به تلآویو، آنهم یک روز بعد از اصابتها به دیمونا و عراد، موجب
«تردید فزاینده» در میان افکار عمومی در مورد رهگیریها شده است.
کارشناسان
نظامی دیگری توصیه به بررسی این موضوع کردهاند که آیا ایران در جنگ کنونی
یا در ماههای گذشته توانسته در مسیر تقویت توان خود به نوع جدیدی از
موشکها دست یابد یا نه.
اما «منابع نظامی» به کالکالیست گفتند از
آغاز جنگ کنونی، «هیچ نوع موشک یا مهمات دیگری» که پیشتر برای ارتش و
نهادهای نظامی و اطلاعاتی اسرائیل ناآشنا نبود، بهسوی اسرائیل شلیک نشده
است.
کالکالیست ارزیابیهای پیشین مقامات اسرائیلی در خصوص میزان
آسیب وارده از سوی اسرائیل و آمریکا به قابلیت پرتاب موشک ایران را بهطور
تلویحی مورد تردید قرار داده است.
همچنین روزنامهٔ معاریو سوم
فروردین با اشاره به شگفتزده شدن غرب از استفادهٔ ایران از موشکهایی برای
زدن جزیرهٔ دیهگو گارسیا در اقیانوس هند که در فاصلهٔ دستکم سه هزار و
۷۰۰ کیلومتری از جنوبیترین نقطهٔ ایران قرار دارد، نوشت ایران هنوز دارای
«زرادخانهای مخفی» از تسلیحاتی مانند موشکهای هدایتشونده (کروز) و
پهپادهای دیگری است که «هنوز بهطور کامل فعال نشدهاند»؛ و همهٔ اینها در
حالی است که «احتمال پیوستن نیروهای حوثی و تحرکات گروههای مخفی مورد
حمایت ایران یا حامی ایران در خارج از منطقه نیز یک نگرانی دیگر غرب است».
«چتری از بمبهای خوشهای» در آسمان
تال
عنبر، رئیس پیشین برنامهٔ فضایی و موشکی اسرائیل، به شبکهٔ کان گفت به چشم
خود شاهد بارانی از بمبهای خوشهای از یکی از موشکهای «خرمشهر ۴» در
آسمان اسرائیل بوده است. او به سنگینی و بزرگی موشک خرمشهر ۴ اشاره دارد که
امکان میدهد تا ۸۰ بمب خوشهای را در محفظهٔ خود حمل کند و وزن آن بین
نیم تن تا دو تن است.
«خرمشهر ۴» یا خیبر، خرداد ۱۴۰۲ در ایران
رونمایی شد؛ موشکی با قطر بیشتر و طول کمتر که ظاهراً موجب چابکی این سلاح
شده است. همان زمان وزیر دفاع وقت جمهوری اسلامی گفته بود موشک در مرحلهٔ
نهایی نیازی به هدایت ندارد.
انتشار گزارشهای رسانهای از باران
بمبهای خوشهای رهاشده از «خرمشهر ۴» موجب شده مردم اسرائیل این روزها
دوباره رفتن به پناهگاه را جدیتر بگیرند، در حالی که در شامگاه ۲۶ اسفند،
یک زن و شوهر ۷۰ ساله در شهر رامات گان، در نزدیکی تلآویو که به علت کهولت
سن سرعت کافی برای رفتن به پناهگاه نداشتند، لحظهای پیش از ورود به محل
امن، قربانی یکی از بمبها شدند و در کنار هم جان دادند.
شامگاه
چهارشنبه ۲۷ اسفند نیز در شهر بیت عوا در نزدیکی حبرون (الخلیل)، در کرانهٔ
باختری، چهار زن فلسطینی که برای درست کردن مو و ناخن به مناسبت عید فطر
به آرایشگاه زنانه رفته بودند، کشته شدند، و این البته نخستین بار نبود که
موشکهای ایران مرگ فلسطینیان در کرانهٔ باختری را رقم زد. یکی از بمبهای
خوشهای «خرمشهر ۴» نیز در نزدیکی مسجدالاقصی فرود آمد و موجب تعطیلی نماز
عید فطر در این «قبلهٔ نخست» مسلمانان شد.
کاربرد بمبهای غیردقیق ۵۰ ساله
شبکهٔ
کان دوم فروردین فاش کرد که ارتش اسرائیل از بمبهایی با قدمت ۵۰ سال که
قرار بود در جنگ با ارتش وقت مصر به کار ببرد، در بمبارانهای کنونی ایران
استفاده کرده است.
این گزارش مدعی است که این بمبهای غیرهوشمند برای
بمباران پایگاههای نظامی ایران که «به دور از مناطق مسکونی» است، به کار
میرود. بهگفتۀ شبکهٔ کان، ارتش بهتازگی به یاد انبار قدیمی خود افتاد که
هزاران بمب از دورهٔ جنگهای نیمقرن پیش با ارتشهای کشورهای عربی در آن
قرار داشت.
منابع نظامی به این شبکه گفتند که یکی از دلایل استفاده
از این بمبهای «کودن»، لزوم «صرفهجویی اقتصادی» است. با این حال، دفتر
سخنگوی ارتش به این شبکه گفت «نیروی هوایی تنها پس از یک روند منظم برای
آزمایش قابلیت استفاده از تسلیحات و اطمینان از صلاحیت و ایمنی خدمهٔ زمینی
و هوایی، از آنها استفاده میکند».
این گزارش مشخص نکرده که از این بمبها در بمباران کدام پایگاهها استفاده شده و چه عواقب انسانی و مادی در ایران داشته است.
