ایران روزانه دستکم «شش میلیون لیتر» سوخت به پاکستان قاچاق میکند
بازرگانان و فعالان حملونقل در پاکستان به رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی خبر دادند که ایران روزانه دستکم «شش میلیون لیتر» سوخت را بهصورت قاچاق به پاکستان منتقل میکند، اقدامی که نقض تحریمهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی محسوب میشود.
قاچاق سوخت برای ایران که دچار کمبود نقدینگی است یک راه حیاتی برای تأمین درآمد به شمار میرود؛ کشوری که تحت محاصره دریایی آمریکا قرار دارد و صادرات سودآور نفت آن مختل شده است. هفتهها بمباران آمریکا و اسرائیل نیز به شدت به زیرساختها و صنایع کلیدی کشور آسیب زده است.
ایران از حدود سال ۲۰۱۳، زمانی که آمریکا تحریمهای اقتصادی علیه تهران را بهطور قابلتوجهی تشدید کرد، بنزین و گازوئیل را به پاکستان قاچاق میکند. اما نشانههایی وجود دارد که حجم این قاچاق از زمان آغاز جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴ افزایش یافته است.
در واکنش به حملات آمریکا و اسرائیل، ایران تنگه هرمز را که یکی از شریانهای اصلی تأمین نفت جهان است، بست؛ اقدامی که باعث جهش قیمت جهانی سوخت و بیثباتی اقتصاد جهانی شد.
کارشناسان میگویند پاکستان، که متحد آمریکا محسوب میشود، ممکن است تحت فشار قرار گیرد تا با قاچاق نفت سوخت از سوی ایران مقابله کند. اسلامآباد همچنین در مذاکرات میان واشینگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ نقش میانجی داشته است.
مسیرهای قاچاق
سوخت ایران از طریق ۱۲ گذرگاه در امتداد مرز ۹۰۰ کیلومتری و نفوذپذیر با پاکستان منتقل میشود. سپس بنزین و گازوئیل در دبهها در صدها وانت و حتی موتورسیکلت بارگیری شده و از استان وسیع و محروم بلوچستان عبور داده میشود.
اکبر نوتیزهی، خبرنگار در بلوچستان، گفت: هر دبه حدود ۶۰ لیتر ظرفیت دارد و یک وانت میتواند تا ۳۰ دبه، یعنی حدود ۱۸۰۰ لیتر، حمل کند. موتورسیکلتها نیز هر کدام چند دبه سوخت جابهجا میکنند.
به گفته کارشناسان، سوخت ایران از طریق دریا و با قایق نیز به بندر گوادر پاکستان قاچاق میشود. مشخص نیست محاصره دریایی آمریکا چه تأثیری بر این مسیر داشته است.
گزارشی محرمانه از دو نهاد اطلاعاتی پاکستان در مه ۲۰۲۴ نشان میداد که ایران سالانه بیش از یک میلیارد دلار بنزین و گازوئیل به پاکستان قاچاق میکند.
بر اساس این گزارش، روزانه تا شش میلیون لیتر سوخت قاچاق وارد پاکستان میشود که حدود ۱۴ درصد از مصرف سالانه این کشور را تشکیل میدهد.
در این شبکه قاچاق، روزانه حدود ۲۰۰۰ وسیله نقلیه و ۱۳۰۰ قایق دخیل هستند. همچنین پرداختها از طریق سیستم غیررسمی «حواله» انجام میشود که بهدلیل استفاده از واسطهها بهجای بانکها، ردیابی آن دشوار است و گاه توسط گروههای مسلح نیز استفاده میشود.
احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، در اوت ۲۰۲۴ گفت تلاشهایی برای افزایش امنیت مرزی با ایران و محدود کردن قاچاق سوخت انجام شده است.
او افزود این قاچاق از روزانه ۱۵ تا ۱۶ میلیون لیتر به حدود پنج تا شش میلیون لیتر کاهش یافته است.
یک تاجر نفت پاکستانی که نخواست نامش فاش شود، گفت اکنون در هر یک از ۱۲ گذرگاه مرزی روزانه حدود ۳۰۰ وسیله نقلیه سوخت بارگیری میکنند؛ در حالی که پیش از اقدامات محدودکننده در سال ۲۰۲۴ این رقم حدود ۶۰۰ خودرو بود.
شاهزاده ذوالفقار، تحلیلگر مستقر در کویته پاکستان، گفت نشانههایی وجود دارد که قاچاق دوباره در حال افزایش است.
او افزود پیشتر این شبکه پنج روز در هفته فعال بود، اما پس از جنگ ایران و آمریکا، فعالیت آن به هفت روز هفته رسیده است.
چشمپوشی از قاچاق
به گفته بازرگانان، رانندگان و کارشناسان در پاکستان، مقامات محلی و استانی اغلب نسبت به قاچاق سوخت چشمپوشی میکنند.
این قاچاق، سوخت ارزان را برای پاکستان فراهم میکند. این کشور ۲۴۰ میلیونی از زمان آغاز جنگ ایران با کمبود سوخت مواجه شده و قیمتها از حدود ۲۵۰ روپیه (۰.۹۰ دلار) به بیش از ۴۰۰ روپیه افزایش یافته است.
قاچاق همچنین منبع مهم درآمد برای بلوچهاست؛ قومی که در دو سوی مرز ایران و پاکستان زندگی میکنند. استان ناآرام بلوچستان پاکستان سالهاست شاهد یک شورش محدود بوده است.
سید علی شاه، خبرنگار در کویته، گفت دولت نتوانسته فرصتهای شغلی کافی در این استان، که توسعهنیافتهترین منطقه کشور است، ایجاد کند.
او افزود: «در نتیجه، مقامات قاچاق نفت را بهعنوان راهی برای تأمین معیشت در مناطق مرزی تحمل کردهاند».
ایران نیز از این قاچاق سود میبرد. تهران سالهاست که از شبکههای قاچاق و ناوگانهای پنهان برای دور زدن تحریمهای آمریکا و صادرات نفت که شریان اصلی اقتصادش است،استفاده میکند.
به گفته کارشناسان، این شبکهها تحت نظارت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار دارند که یکی از بازیگران کلیدی سیاسی و اقتصادی در ایران است.
کارشناسان میگویند آمریکا ممکن است به اسلامآباد برای مقابله با قاچاق سوخت از ایران فشار بیاورد.
واشینگتن از ۲۲ فروردین با اعمال محاصره دریایی، فشار اقتصادی بر ایران را افزایش داده تا تهران را به پذیرش توافق صلح مطابق خواستههای خود وادار کند.
مهتاب حیدر سید، تحلیلگر مستقر در اسلامآباد، گفت: «ممکن است آمریکا اعتراض کند، اما استدلال متقابل این است که این مرزی طولانی و نفوذپذیر است و تأمین امنیت آن همواره چالشبرانگیز بوده است».
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر