شماری از بازرگانان و مسئولان بخش‌های تجاری در سوریه می‌گویند که از کاهش قیمت جهانی نفت نگرانند چرا که این ماجرا می‌تواند به شاهرگ حیاتی اقتصادی که تهران برای نظام سوریه فراهم می‌کند، آسیب بزند. این در حالی است که تهران، حمایت علنی خود را از نظام سوریه، متوقف نکرده است.

بشار اسد رئیس جمهوری سوریه، در جنگ داخلی چهار ساله‌ای که با آن مواجه است، به حمایت‌های ایران تولید کننده نفت تکیه دارد.

یک مسئول بلندپایه تجاری که به شرط فاش نشدن نامش با خبرگزاری رویترز مصاحبه کرده گفته است: «چنانچه حمایت ایران نبود، از بحران نجات پیدا نمی‌کردیم.»

او افزود: «پشتیبانی ایران برای ما مهم‌ترین بود. در مقابل به آن‌ها وعده‌های بیشتری می‌دهیم و درهای خود را برای سرمایه گذاری آن‌ها در سوریه باز‌تر می‌کنیم.»

تولید نفت در سوریه که در معرض تحریم‌های آمریکایی و اروپایی قرار دارد، از زمان آغاز بحران، به شدت کاهش یافته است. از سویی گروه‌های شبه نظامی کنترل برخی از چاه‌های نفت و گاز را در دست گرفته‌اند.

ژوئیه سال ۲۰۱۳، ایران تسهیلاتی به میزان ۶. ۳ میلیارد دلار برای خرید فرآورده‌های نفتی در اختیار سوریه قرار داد. یک میلیارد دلار هم برای خرید فرآورده‌های غیر نفتی به سوریه ارائه شد.

اما سوریه تلاش کرد تضمین‌هایی دریافت کند که با وجود کاهش ۵۰درصدی قیمت نفت، تهران سطح حمایت‌های خود را از دمشق کاهش نمی‌دهد. پیام‌های علنی ایران در این باره مثبت بود.

خبرگزاری دولتی سوریه گزارش داد که وائل الحلقی نخست وزیر سوریه هفته گذشتنه برای تثبیت حمایت ایران از سوریه و به طور ویژه تضمین رسیدن فرآورده‌های نفتی ایران به بازارهای سوریه، به تهران رفت.

کاهش ارزش لیر سوریه

لیر سوریه از زمان آغاز بحران این کشور در سال ۲۰۱۱، حدود ۷۰دردص از ارزش خود را از دست داد. ارزش پول رسمی سوریه تنها در دو هفته گذشته، ۱۰درصد پایین‌تر آمد.

بازرگانان می‌گویند کاهش اخیر ارزش لیر سوریه به چند عامل بستگی دارد از جمله اینکه مشخص شد حملات هوایی آمریکا به مواضع گروه دولت اسلامی موسوم به داعش، آن گونه که گمان می‌شد، کمکی به بشار اسد نمی‌کند. اما یکی از عواملی که بیشترین تاثیر را در این سراشیبی قیمت لیر دارد، نگرانی از کاهش توانایی ایران در کمک به اقتصاد سوریه است.

بازرگانان و بانکدارانی که در دمشق حضور دارند می‌گویند که بانک مرکزی سوریه نگران است زیرا احساس می‌کند کاهش قیمت جهانی نفت می‌تواند بر کمک ایران به سوریه تاثیر بگذارد.

دو بانکدار بزرگ سوری که با بانک مرکزی این کشور در ارتباط هستند می‌گویند که ایران از یک سال پیش، ۵۰۰ تا ۷۵۰ میلیون دلار، در بانک مرکزی سوریه به ودیعه گذاشته که مقام‌های مسئول از ان برای تثبیت نرخ لیر، استفاده کردند.

این دو بانکدار افزودند که در هفته‌های اندک گذشته، بانک مجبور شد برای جلوگیری از سقوط ارزش لیر، مقادیر زیادی دلار بفروشد.

ناظران، بانکداران و بازرگانان تقریبا اجماع دارند که کاهش درآمدهای نفتی ایران، اثرات بزرگی بر میزان حمایت اقتصادی تهران از سوریه در دراز مدت خواهد داشت؛ با وجود اینکه این تاثیر تا کنون اندک بوده است.

یک عضو برجسته اتاق بازرگانی سوریه که خواسته نامش فاش نشود، به خبرگزاری رویترز گفته است: «کاهش شدید قیمت نفت که به ۵۰ درصد رسید، نه تنها بر میزان حمایت تهران از اسد تاثید خواهد گذاشت بلکه کمر اقتصاد ایران را خواهد شکست.»

ناپایداری قیمت نفت

ایرانی‌ها، توربین‌هایی برای نیروگاه‌های تولید برق به سوریه تحویل دادند. همچنین متعهد به بازسازی منازل، راه‌ها و زیر ساخت‌های ویران شده در جنگ داخلی سوریه در مقابل اختصاص بخشی از سهام این زیر ساخت‌ها به آن‌ها شدند. اما عملی شدن این وعهده‌ها به مدت زمان پایین ماندن قیمت نفت مرتبط است.

یک عضو اتاق بازرگانی سوریه در حلب می‌گوید، خرید مقادیر زیادی از فرآورده‌های نفتی، در اولویت فهرست خریدهای الخلقی از ترهان قرار داد.

افزایش ساعت‌های قطع برق در مناطق تحت کنترل دولت در سوریه در حالی که بسیاری از میدان‌های گاز، از فعالیت باز ایستاده‌اند، مقام‌های سوریه را مجبور کرد تکیه بیشتری به واردات سوخت برای راه اندازی نیروگاه‌های تولید برق بکنند.

کنترل برخی گذرگاه‌ها توسط گروه دولت اسلامی موسوم به داعش، به متوقف شدن ورود ده‌ها هزار بشکه نفت خام از عراق به سوریه انجامیده است.

به گفته منابع آگاه، در دو ماه گذشته یک نفتکش ایرانی، اقدام به پیاده کردن محوله خود در بنادر سوریه کرد. این محموله اما پوشش دهنده نیازهای رو به افزایش سوخت در فصل زمستان نیست؛ مساله‌ای که به اعتراض‌های کوچک در روستاهای علوی در نزدیکی بندر لاذقیه یکی از پایگاه‌های اصلی هواداران اسد انجامید.